॥ श्रीहरि:॥

gstlogo
हिन्दीarrowdown
Nityakarm Pooja Prakash | नित्यकर्म पूजाप्रकाश

हिन्दी/संस्कृत

प्रस्तुत पुस्तकमें प्रात:काल जागरणके पश्चात् प्रात:कालीन भगवत्स्मरणसे लेकर शौचाचार, आभ्यन्तर-शौच, दन्तधावन-विधि, क्षौरकर्म, स्नान, संध्योपासन, जप, तर्पण, ब्रह्मयज्ञ, बलिवैश्वदेव आदि पञ्चमहायज्ञोंका विवेचन, देवपूजन, मानसपूजा, सूर्य-नमस्कार, नित्य-दान, संकल्प-विधि, अतिथि-सत्कार, भोजन-विधि, शयन-विधान आदि प्रकरणोंके साथ-साथ नित्य पाठ करनेके स्तोत्रोंका संग्रह भी किया गया है तथा विभिन्न देवोंकी दैनिक उपयोगमें आनेवाली स्तुति और आरतीका संकलन हुआ है। विशिष्ट पूजा-प्रकरणके अन्तर्गत स्वस्तिवाचन, गणेश-पूजन, वरुणकलश-पूजन, पुण्याहवाचन, नवग्रह-पूजन, षोडशमातृका, सप्तघृतमातृका, चतुष्षष्टियोगिनी तथा वास्तुपूजनका भी संग्रह हुआ है। इसके साथ ही पञ्चदेव, शिव, पार्थिवेश्वर, शालग्राम तथा महालक्ष्मी-दीपमालिका आदिके पूजन-विधान भी प्रस्तुत किये गये हैं।
प्रत्येक मनुष्यके चौबीस घंटेमें २१,६०० बार श्वास चलते हैं। अत: प्रति श्वासके अनुसार भगवन्नाम-स्मरण होना ही चाहिये। शास्त्रोंमें अजपाजपकी एक सरल प्रक्रिया है, उसे भी यहाँ दिया गया है। पुस्तकके अन्तमें विभिन्न देवोंकी पूजामें विहित एवं निषिद्ध पत्र-पुष्पोंका विवेचन भी हुआ है, जो अर्चकोंके लिये अत्यन्त महत्त्वपूर्ण है।
आशा है, यह पुस्तक साधकोंके लिये अत्यधिक उपयोगी और लाभप्रद होगी।
  • प्रथम पृष्ठ
  • निवेदन
  • गृहस्थके नित्यकर्मका फल-कथन
  • +
    प्रात: जागरणके पश्चात् स्नानसे पूर्वके कृत्य
    • +
      ब्राह्म-मुहूर्तमें जागरण
      • करावलोकन
      • भूमि-वन्दना
      • मंगल-दर्शन
      • माता-पिता, गुरु एवं ईश्वरका अभिवादन
      • मानसिक शुद्धिका मन्त्र
      • कर्म और उपासनाका समुच्चय (तन्मूलक संकल्प)
    • +
      अजपाजप*
      • (क) किये हुए अजपाजपके समर्पणका संकल्प
      • (ख) आज किये जानेवाले अजपाजपका संकल्प
    • +
      प्रात:स्मरणीय श्लोक
      • गणेशस्मरण
      • विष्णुस्मरण
      • शिवस्मरण
      • देवीस्मरण
      • सूर्यस्मरण
      • त्रिदेवोंके साथ नवग्रहस्मरण
      • ऋषिस्मरण
      • प्रकृतिस्मरण
      • पुण्यश्लोकोंका स्मरण
      • दैनिक कृत्य-सूची-निर्धारण
    • +
      शौचाचार
      • शौच-विधि
      • (क) मूत्र-शौच-विधि
      • (ख) परिस्थिति-भेदसे शौचमें भेद
      • (ग) आभ्यन्तर शौच१
    • आचमनकी विधि
    • संकल्प
    • +
      दन्तधावन-विधि
      • (क) ग्राह्य दातौन
      • (ख) निषिद्ध दातौन
      • (ग) निषिद्ध काल
      • (घ) निषिद्ध कालमें दाँतोंके धोनेकी विधि
      • (ङ) मंजन
    • +
      क्षौर-कर्म
      • तैलाभ्यंग-विधि
  • +
    स्नान
    • स्नानकी आवश्यकता
    • स्नानके भेद
    • अशक्तोंके लिये स्नान
    • स्नानकी विधि
    • जलकी सापेक्ष श्रेष्ठता
    • +
      स्नानाङ्ग-तर्पण
      • (क) देव-तर्पण
      • (ख) ऋषि-तर्पण
      • (ग) पितृ-तर्पण
    • तर्पणके बादका कृत्य
    • +
      दूसरेके लिये स्नान
      • (क) जीवित व्यक्तिके लिये
      • (ख) मृत व्यक्तिके लिये
    • वस्त्रधारण-विधि
    • आसन
    • शिखा-बन्धन
    • यज्ञोपवीत-धारण करनेकी आवश्यकता
    • यज्ञोपवीत कब बदलें?
    • यज्ञोपवीत-संस्कार एवं धारणकी विधि
    • तिलक-धारण-प्रकार
    • +
      भस्मादि-तिलक-विधि
      • (क) भस्मका अभिमन्त्रण
      • (ख) भस्म लगानेका मन्त्र
    • +
      पवित्रीधारण
      • (क) कुशोत्पाटन-विधि
      • (ख) ग्रहण करनेयोग्य कुश
    • हाथोंमें तीर्थ
    • +
      जप-विधि
      • (क) स्थान-भेदसे जपकी श्रेष्ठताका तारतम्य
      • (ख) माला-वन्दना
    • शक्तिमन्त्रकी करमाला
  • +
    संध्या-प्रकरण
    • संध्याका समय
    • संध्याकी आवश्यकता
    • संध्या न करनेसे दोष
    • संध्या-कालकी व्याख्या
    • संध्यास्तुति
    • संध्याके लिये पात्र आदि
    • संध्योपासन-विधि
    • आचमन
    • +
      प्राणायामका विनियोग*
      • (क) प्राणायामके मन्त्र
      • (ख) प्राणायामकी विधि
      • (ग) प्राणायामके बाद आचमन
    • मार्जन
    • मस्तकपर जल छिड़कनेके विनियोग और मन्त्र
    • अघमर्षण और आचमनके विनियोग और मन्त्र
    • सूर्यार्घ्य-विधि
    • सूर्योपस्थान
    • +
      गायत्री-जपका विधान
      • षडङ्गन्यास
      • प्रात:काल ब्रह्मरूपा गायत्रीमाताका ध्यान
      • गायत्रीका आवाहन
      • गायत्रीदेवीका उपस्थान (प्रणाम)
    • +
      गायत्री-शापविमोचन
      • (१) ब्रह्म-शापविमोचन
      • (२) वसिष्ठ-शापविमोचन
      • (३) विश्वामित्र-शापविमोचन
      • (४) शुक्र-शापविमोचन
    • जपके पूर्वकी चौबीस मुद्राएँ
    • गायत्री-मन्त्रका विनियोग
    • देवमन्त्र जपनेकी करमाला
    • +
      गायत्री-मन्त्र
      • गायत्री-मन्त्रका अर्थ
    • सूर्य-प्रदक्षिणा
    • गायत्री देवीका विसर्जन
    • संध्योपासनकर्मका समर्पण
    • +
      मध्याह्न-संध्या
      • उपस्थान
      • विष्णुरूपा गायत्रीका ध्यान
    • +
      सायं-संध्या
      • सांयकालीन सूर्योपस्थान
      • शिवरूपा गायत्रीका ध्यान
    • आशौचमें संध्योपासनकी विधि
  • +
    पञ्चमहायज्ञ
    • ब्रह्मयज्ञ
    • +
      तर्पण (पितृयज्ञ)
      • तर्पणका फल
      • तर्पण न करनेसे प्रत्यवाय (पाप)
      • तर्पणके योग्य पात्र
      • तिल-तर्पणका निषेध
      • तर्पण-प्रयोग-विधि
      • (१) देव-तर्पण-विधि
      • (२) ऋषि-तर्पण
      • (३) दिव्य मनुष्य-तर्पण
      • (४) दिव्य पितृ-तर्पण
      • (५) यम-तर्पण
      • (६) मनुष्यपितृ-तर्पण
      • (७) द्वितीय गोत्र-तर्पण
      • (८) पत्न्यादितर्पण
      • (९) वस्त्र-निष्पीडन
      • (१०) भीष्मतर्पण
      • (११) सूर्यको अर्घ्यदान
      • (१२) समर्पण
    • सूर्यके बारह नमस्कार
    • नित्य-दान
    • +
      देवपूजा-प्रकरण (देवयज्ञ)
      • पूजन-सम्बन्धी जाननेयोग्य कुछ आवश्यक बातें
      • पञ्चदेव-पूजा (आगमोक्त-पद्धति)
      • मानसपूजा
      • पञ्चदेव-पूजन-विधि
      • सर्वसामान्य देवी-देव-पूजाका विधान
      • शिव-पूजा
      • दुर्गापूजा-विधान
      • श्रीअम्बाजीकी आरती
  • +
    नित्यहोम
    • +
      बलिवैश्वदेव (भूतयज्ञ)
      • बलिवैश्वदेव-विधि
      • गोग्रास, श्वान, काक, देवादि, पिपीलिकादि पञ्चबलि
      • पञ्चबलि-विधि
    • +
      अतिथि (मनुष्य)-यज्ञ
      • विशेष बातें
      • नित्य-श्राद्ध
      • पितरोंके लिये आसन और भोजनपात्र
      • तिलोंका विकिरण
      • आसनपर चन्दन आदि
      • अन्नका स्पर्श
      • तिल बिखेरना
      • अन्नका संकल्प
      • मन्त्र-पाठ
      • दक्षिणाका संकल्प
      • प्रार्थना
      • भगवान‍्को अर्पण
      • वार्षिक तिथिपर श्राद्धके निमित्त ब्राह्मण-भोजनका संकल्प
  • +
    भोजनादि शयनान्तविधि
    • भोजन-विधि
    • पञ्च प्राणाहुति
  • +
    भोजनके बादके कृत्य
    • हलका विश्राम
    • पुराण आदिका अनुशीलन
    • लोकयात्रा* और संध्योपासन
    • सांध्यदीप
    • आत्मनिरीक्षण* एवं प्रभुस्मरण
  • +
    विशिष्ट पूजा-प्रकरण
    • स्वस्त्ययन
    • +
      संकल्प
      • (क) निष्काम संकल्प
      • (ख) सकाम संकल्प
    • +
      न्यास
      • अङ्गन्यास*
      • पञ्चाङ्गन्यास
      • करन्यास
    • गणपति और गौरीकी पूजा
    • कलश-स्थापन
    • पुण्याहवाचन१
    • अभिषेक
    • षोडशमातृका-पूजन
    • सप्तघृतमातृका-पूजन
    • आयुष्यमन्त्र
    • +
      नवग्रह-मण्डल-पूजन
      • नवग्रह-पूजन
    • +
      अधिदेवता और प्रत्यधिदेवताका स्थापन
      • अधिदेवताओंकी* स्थापना
      • प्रत्यधिदेवताओंका* स्थापन
    • पञ्चलोकपाल*-पूजा
    • वास्तोष्पति-पूजन
    • क्षेत्रपाल आवाहन-स्थापन
    • दश दिक्पाल-पूजन
    • चतु:षष्टियोगिनी-पूजन
    • रक्षा-विधान
    • +
      श्रीशालग्राम-पूजन
      • पूजन-विधि
      • श्रीसत्यनारायणजीकी आरती
    • +
      श्रीमहालक्ष्मी-पूजन
      • प्रधान-पूजा
      • अङ्ग-पूजा
      • अष्टसिद्धि-पूजन
      • अष्टलक्ष्मी-पूजन
      • देहलीविनायक-पूजन
      • श्रीमहाकाली (दावात)-पूजन
      • लेखनी-पूजन
      • सरस्वती-(पञ्जिका-बही-खाता) पूजन
      • कुबेर-पूजन
      • तुला तथा मान-पूजन
      • दीपमालिका-(दीपक)-पूजन
      • प्रधान आरती
      • श्रीलक्ष्मीजीकी आरती
    • +
      वैदिक शिव-पूजन
      • नन्दीश्वर-पूजन
      • वीरभद्र-पूजन
      • कार्तिकेय-पूजन
      • कुबेर-पूजन
      • कीर्तिमुख-पूजन
      • सर्प-पूजन
      • शिव-पूजन
      • अभिषेक
      • भगवान् गङ्गाधरकी आरती
    • +
      पार्थिव-पूजन१
      • अष्टमूर्तियोंकी पूजा
      • ज्ञातव्य बातें
  • +
    स्तुति-प्रकरण
    • श्रीसङ्कष्टनाशनगणेशस्तोत्रम्
    • श्रीगणपत्यथर्वशीर्षम्
    • गणेशपञ्चरत्नम्
    • श्रीसत्यनारायणाष्टकम्
    • श्रीआदित्यहृदयस्तोत्रम्
    • चाक्षुषोपनिषद् (चाक्षुषी विद्या*)
    • श्रीशिवपञ्चाक्षरस्तोत्रम्
    • श्रीशिवमहिम्न:स्तोत्रम्
    • श्रीशिवमानस-पूजा
    • देव्यपराधक्षमापनस्तोत्रम्
    • अन्नपूर्णास्तोत्रम्
    • श्रीकनकधारास्तोत्रम्*
    • श्रीसूक्तम्
    • पुरुषसूक्तम्
    • श्रीकृष्णाष्टकम्
    • श्रीगङ्गाष्टकम्
    • श्रीनवग्रहस्तोत्रम्
    • श्रीकालभैरवाष्टकम्
    • रामरक्षास्तोत्रम्
    • गजेन्द्रमोक्ष
    • विष्णुसहस्रनामस्तोत्रम्
    • श्रीसप्तश्लोकी दुर्गा
    • सप्तश्लोकी गीता
    • चतु:श्लोकि भागवतम्
    • एकश्लोकिरामायणम्
    • अश्वत्थस्तोत्रम्
    • तुलसीस्तोत्रम्
    • गौको नमस्कार करनेके मन्त्र
    • गोग्रास-नैवेद्य-मन्त्र
    • गोप्रदक्षिणा-मन्त्र
    • श्रीहनुमानचालीसा
  • +
    देव-पूजामें विहित एवं निषिद्ध पत्र-पुष्प
    • गणपतिके लिये विहित पत्र-पुष्प
    • देवीके लिये विहित पत्र-पुष्प
    • देवीके लिये विहित-प्रतिषिद्ध पत्र-पुष्प
    • शिव-पूजनके लिये विहित पत्र-पुष्प
    • शिवार्चामें निषिद्ध पत्र-पुष्प
    • विष्णु-पूजनमें विहित पत्र-पुष्प
    • विष्णुके लिये निषिद्ध फूल
    • सूर्यके अर्चनके लिये विहित पत्र-पुष्प
    • सूर्यके लिये निषिद्ध फूल
    • फूलोंके चयनकी कसौटी
  • संक्षिप्त पुण्याहवाचन
  • अन्तिम पृष्ठ

सम्बंधित ई-पुस्तकें

रामरक्षास्तोत्रम्

रामरक्षास्तोत्रम्

आदित्यहृदयस्तोत्रम्

आदित्यहृदयस्तोत्रम्

नित्यस्तुति:

नित्यस्तुति:

गजेन्द्रमोक्ष

गजेन्द्रमोक्ष

आरती संग्रह

आरती संग्रह